تبلیغات
زندگی نامه بزرگان علم(دانشمندان) - ابوریحان محمد بن احمد بیرونی
زندگی نامه بزرگان علم(دانشمندان)

ابوریحان محمد بن احمد بیرونی

دوشنبه 5 بهمن 1388

نویسنده: كامران ستوده |

ابوریحان محمد بن احمد بیرونی از دانشمندان بزرگ ایران در علوم حكمت و اختر شناسی و ریاضیات و تاریخ و جغرافیا مقام شامخ داشته، در سال 362 هجری قمری در حوالی خوارزم متولد شده و از این جهت به بیرونی یعنی خارج از خوارزم معروف شده. هیچ اطلاعی درباره اصل و نسب و دوره كودكی بیرونی در دست نیست. نزد ابونصر منصور علم آموخت. در هفده سالگی از حلقه ای كه نیم درجه به نیم درجه مدرج شده بود، استفاده كرد تا ارتفاع خورشیدی نصف النهار را در كاث رصد كند و بدین ترتیب عرض جغرافیایی زمینی آن را استنتاج نماید. چهار سال بعد برای اجرای یك رشته از این تشخیصها نقشه هایی كشید و حلقه ای به قطر پانزده ذراع تهیه كرد. در 9 خرداد 376 بیرونی ماه گرفتگی (خسوفی) را دركاث رصد كرد و قبلاً با ابوالوفا ترتیبی داده شده بودكه او نیز در همان زمان همین رویداد را در بغداد رصد كند. اختلاف زمانی كه از این طریق حاصل شد به آنان امكان داد كه اختلاف طول جغرافیایی میان دو ایستگاه را حساب كنند. وی همچنین با ابن سینا فیلسوف برجسته و پزشك بخارایی به مكاتبات تندی درباره ماهیت و انتقال گرما و نور پرداخت. در درباره مأمون خوارزمشاهی قرب و منزلت عظیم داشته چند سال هم در دربار شمس المعالی قابوس بن وشمگیر به سر برده، در حدود سال 404 هجری قمری به خوارزم مراجعت كرده، موقعی كه سلطان محمود غزنوی خوارزم را گرفت در صدد قتل او برآمد و به شفاعت درباریان از كشتن وی درگذشت و او را در سل 408 هجری با خود به غزنه برد. در سفر محمود به هندوستان، ابوریحان همراه او بود و در آنجا با حكما و علماء هند معاشرت كرد و زبان سانسكریت را آموخت و مواد لازمه برای تألیف كتاب خود موسوم به ماللهند را جمع آوری كرد.
بیرونی به نقاط مختلف هندوستان سفر كرد و در آنها اقامت گزید و عرض جغرافیایی حدود یازده شهر هند را تعیین نمود. خود بیرونی می نویسد كه در زمانی كه در قلعه نندنه (nandana) به سر می برد، از كوهی در مجاورت آن به منظور تخمین زدن قطر زمین استفاده كرد. نیز روشن است كه او زمان زیادی را در غزنه گذرانده است

. تعداد زیاد رصدهای ثبت شده ای كه به توسط او در آنجا صورت گرفته است با رشته ای از گذرهای خورشید به نصف النهار شامل انقلاب تابستانی سال 398 آغاز می شود و ماه گرفتگی روز 30 شهریور همان سال را نیز در بر دارد. او به رصد اعتدالین و انقلابین در غزنه ادامه داد كه آخرین آنها انقلاب زمستانی سال 400 بود. بیرونی تألیفات بسیار در نجوم و هیئت و منطق و حكمت دارد از جمله تألیفات او قانون مسعودی است. در نجوم و جغرافیا كه به نام سلطان مسعود غزنوی نوشته، دیگر كتاب آثار الباقیه عن القرون الخالیه در تاریخ و آداب و عادات ملل و پاره ای مسائل ریاضی و نجومی كه در حدود سال 390 هجری بنام شمس المعالی قابوس بن وشمگیر تألیف كرده این كتاب را مستشرق معروف آلمانی زاخائو در سال 1878 میلادی در لیپزیك ترجمه و چاپ كرده و مقدمه ای بر آن نوشته است. دیگر كتاب «ماللهند من مقوله فی العقل او مرذوله» درباره علوم و عقاید و آداب هندیها كه آن را هم پروفسور زاخائو ترجمه كرده و در لندن چاپ شده است. دیگر «التفهیم فی اوائل صناعه التنجیم» در علم هیئت و نجوم و هندسه. بیرونی هنگامی كه شصت و سه ساله بود كتابنامه ای از آثار محمد بن زكریای رازی پزشك تهیه نمود و فهرستی از آثار خود را ضمیمه آن كرد. این فهرست به 13 عنوان سر می زند كه بعضی از آنها برحسب موضوع و گه گاه با اشاره كوتاهی به فهرست مندرجات آنها تنظیم شده اند. این فهرست ناقص است زیرا بیرونی دست كم چهارده سال پس از تنظیم آن زنده بود و تا لحظه مرگ نیز كار می كرد. به علاوه هفت اثر دیگر او موجود است و از تعداد فراوان دیگری هم نام برده شده است. تقریباً چهار پنجم آثار او از بین رفته اند بی آن كه امیدی به بازیافت آنها باشد. از آنچه برجای مانده در حدود نیمی به چاپ رسیده است. علایق بیرونی بسیار گسترده و ژرف بود و او تقریباً در همه شعبه های علومی كه در زمان وی شناخته شده بودند سخت كار می كرد. وی از فلسفه و رشته های نظری نیز بی اطلاع نبود اما گرایش او به شدت بسوی مطالعه پدیده های قابل مشاهده در طبیعت و در انسان معطوف بود. در داخل خود علوم نیز بیشتر جذب آن رشته هایی می شد كه در آن زمان به تحلیل ریاضی در آمدند. در كانی شناسی، داروشناسی و زبان شناسی یعنی رشته هایی كه در آنها اعداد نقش چندانی نداشتند نیز كارهایی جدی انجام داد اما در حدود نیمی از كل محصول كار او در اخترشناسی، اختربینی و رشته های مربوط به آنها بود كه علوم دقیقه به تمام معنی آن روزگاران به شمار می رفتند. ریاضیات به سهم خود در مرتبه بعدی جایمی گرفت اما آن هم همواره ریاضیات كاربسته بود. از آثار دیگر بیرونی كه هنوز هم در دسترس هستند می توان اینها را نام برد: اسطرلاب، سدس، تحدید، چگالیها، سایه ها، وترها، پاتنجلی، قره الزیجات، قانون، ممرها، الجماهر و صیدنه. بیرونی درباره حركت وضعی زمین و قوه جاذبه آن دلایل علمی آورده است. می گویند وقتی كتاب قانون مسعودی را تصنیف كرد سلطان پیلواری سیم برای او جایزه فرستاد. ابوریحان آن مال را پس فرستاد و گفت: من از آن بی نیازم زیرا عمری به قناعت گذرانیده ام و ترك آن سزاوار نیست. نظر پردازی، نقش كوچكی در تفكر او ایفا می كرد. وی بر بهترین نظریه های علمی زمان خود تسلط كامل داشت اما دارای ابتكار و اصالت زیادی نبود و نظریه های تازه ای از خود نساخت. ابوریحان بیرونی در سال 440 هجری در سن 78 سالگی در غزنه بدرود حیات گفت

نظرات() 
Foot Issues
شنبه 14 مرداد 1396 10:19 ب.ظ
Good day! Would you mind if I share your blog with my twitter group?
There's a lot of folks that I think would really enjoy your content.
Please let me know. Thank you
How can you heal an Achilles tendonitis fast?
شنبه 7 مرداد 1396 08:44 ب.ظ
hey there and thank you for your information – I've certainly picked up something new
from right here. I did however expertise several technical issues using this site,
as I experienced to reload the website lots of times previous
to I could get it to load correctly. I had been wondering if your web hosting is OK?
Not that I am complaining, but sluggish loading instances times will sometimes affect
your placement in google and can damage your high-quality score if advertising
and marketing with Adwords. Anyway I'm adding this RSS to my email and could
look out for much more of your respective intriguing content.
Make sure you update this again very soon.
How do you strengthen your Achilles tendon?
شنبه 7 مرداد 1396 11:34 ق.ظ
Hello, I think your website might be having browser compatibility issues.

When I look at your website in Ie, it looks fine but when opening in Internet
Explorer, it has some overlapping. I just wanted to give you a quick heads up!

Other then that, amazing blog!
parsimoniousspi00.snack.ws
جمعه 30 تیر 1396 09:30 ب.ظ
This is the perfect site for everyone who really wants to understand this topic.
You understand so much its almost tough to argue with you (not that
I really would want to…HaHa). You certainly put a fresh spin on a
topic which has been discussed for many years. Excellent stuff, just
excellent!
abhorrentoutdoo80.exteen.com
پنجشنبه 29 تیر 1396 02:38 ق.ظ
What's up, its pleasant piece of writing regarding media print, we all know media is a wonderful
source of data.
http://jamiegocha.weebly.com
پنجشنبه 29 تیر 1396 02:20 ق.ظ
It is perfect time to make a few plans for the
longer term and it's time to be happy. I have learn this put up and
if I may I wish to counsel you some attention-grabbing things or advice.
Maybe you can write next articles relating to this article.
I want to learn more things about it!
jazzyoomph4906.jimdo.com
پنجشنبه 29 تیر 1396 01:29 ق.ظ
Greetings from California! I'm bored to death at work so I decided to check out
your website on my iphone during lunch break. I really like the information you provide here and can't wait to take a look when I get home.

I'm shocked at how quick your blog loaded on my cell phone ..
I'm not even using WIFI, just 3G .. Anyways, excellent site!
uncoveredbruise84.jimdo.com
پنجشنبه 29 تیر 1396 12:55 ق.ظ
Great article, exactly what I wanted to find.
sybil0boone6.jimdo.com
پنجشنبه 29 تیر 1396 12:52 ق.ظ
What's Taking place i'm new to this, I stumbled upon this I've discovered It positively useful and it has helped
me out loads. I'm hoping to give a contribution & help
other customers like its aided me. Great job.
fortunatenosh4400.wordpress.com
چهارشنبه 28 تیر 1396 10:40 ب.ظ
Usually I don't read article on blogs, but
I wish to say that this write-up very forced me to check out and do
so! Your writing taste has been surprised me. Thank you, very nice article.
http://jenebliler.jimdo.com
چهارشنبه 28 تیر 1396 09:20 ب.ظ
Keep this going please, great job!
laverazahorchak.hatenablog.com
چهارشنبه 28 تیر 1396 06:41 ب.ظ
Hi there I am so thrilled I found your site, I
really found you by error, while I was searching on Digg for something
else, Anyways I am here now and would just like to say thanks a lot
for a remarkable post and a all round enjoyable
blog (I also love the theme/design), I don't have time to read it all at the
moment but I have saved it and also included your RSS feeds, so when I have time I will be
back to read a lot more, Please do keep up the awesome
job.
http://gamblefdkgphdgdz.page.tl
دوشنبه 26 تیر 1396 03:44 ق.ظ
hello there and thank you for your information – I have
certainly picked up anything new from right here.
I did however expertise several technical points using this web site, as I experienced to reload the website many times previous to
I could get it to load properly. I had been wondering if your
hosting is OK? Not that I'm complaining, but slow loading instances times will very frequently affect your placement
in google and can damage your high-quality score if ads and marketing with Adwords.
Well I'm adding this RSS to my e-mail and can look out for a lot more of your respective fascinating content.
Ensure that you update this again very soon.
at home std test kit
یکشنبه 4 تیر 1396 09:48 ب.ظ
core از خود نوشتن در حالی که صدایی
دلنشین در آغاز آیا واقعا نشستن درست با من پس از برخی از زمان.
جایی درون جملات شما موفق به من مؤمن متاسفانه تنها برای while.

من این مشکل خود را با فراز در مفروضات و شما خواهد را خوب
به پر کسانی که شکاف. در این رویداد شما که می توانید
انجام من را بدون شک تا پایان مجذوب.
چهارشنبه 7 فروردین 1392 11:25 ق.ظ
سلام سایتتون خیلی خوبه من که راضی هستم متشکرم
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

← آخرین پستها

← نویسندگان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :